CHŁOPIEC Z ODRODZONEGO MIASTA – Beata Zdziarska

(…) Dostałem nową tożsamość. Nie byłem już Friedrichem, a Fryderykiem. Nazwisko Koszek nadała mi Helena. Fryderyk Koszek… Przez długi czas nie potrafiłem przyzwyczaić się do zmienionego imienia. Brzmiało dla mnie dziwnie i czułem się, jakby siłą obleczono mnie w obcą skórę, która uwierała niczym niewygodne ubranie. (…)

Beata Zdziarska od urodzenia związana jest z Gdańskiem. Jest miłośniczką pieszych wędrówek i górskich szlaków. Lubi odkrywać nowe miejsca, ich historię, kulturę oraz tajemnice. Autorka powieści „Zagubiony szlak”, „Szepty sumienia”, „Po drugiej stronie raju”, „Dolina tajemnic”, „Kamienica pełna cudów” i inne. Swoje opowiadania i artykuły o literaturze publikowała w „Migotaniach”, „Szafie” oraz ‘Twórczości”. Inspirację do książek czerpie z rozmów z ludźmi, obserwacji świata oraz podróży. Na co dzień uczy języka angielskiego.

CHŁOPIEC Z ODRODZONEGO MIASTA to drugi tom GDAŃSKICH OPOWIEŚCI – powieść obyczajowa.

PREMIERA KSIĄŻKI 07 LIPCA 2026

Zniszczone miasto Gdańsk powoli wraca do życia, odgruzowywane są ulice i przybywają do niego nowi mieszkańcy. Helena, Fryderyk i Tadeusz zmagają się z niełatwą codziennością. Mimo że wojna zakończyła się, to jej ślady wciąż tkwią w psychice bohaterów. Fryderyk pamięta tragiczną śmierć matki, która została żywcem spalona w gdańskim kościele, a Helena nosi w sercu ból po stracie synka. Chłopiec otrzymuje nową tożsamość i datę urodzenia, nauka języka polskiego zaś okazuje się dla niego nie lada wyzwaniem. Uczęszcza do szkoły, nawiązuje nowe znajomości i przeżywa młodzieńczą miłość. Uczy się także gry na pianinie, daje pierwsze koncerty przed publicznością oraz marzy o muzycznej karierze. Zmaga się również ze swoją niemiecką przeszłością, która naraża go w otoczeniu na nieprzyjemności oraz złośliwości. Czy Fryderyk zostanie słynnym pianistą, czy wybierze inny zawód? Jak długo będzie się za chłopcem ciągnęła niemiecka przeszłość?
 

Książki tego typu nie należą do literatury: lekka, łatwa i przyjemna. Trudna powojenna rzeczywistość to dla wielu czas zmagania się nie tylko z biedą, ale również z ówczesną polityką, która nie ułatwiała funkcjonowania w mieście podnoszącym się po ciężkim upadku.

Po dramatycznych wydarzeniach wojennych, autorka zabiera czytelników do powojennego Gdańska, w którym w polskiej rodzinie dorasta niemiecki osierocony chłopiec.

Związek jaki łączy go z obcą kobietą, która kiedyś znalazła go pośród ruin „wyzwolonego” przez sowietów miasta jest tak niesamowity, że myślę, iż trudno się doszukiwać takich relacji w niektórych tak zwanych „normalnych” rodzinach.

Dumę jaką czuje przybrana matka Fryderyka z jego osiągnięć muzycznych można śmiało nazwać prawdziwą macierzyńską miłością.

Narratorem tej części jest Fryderyk, który z małego, trochę zahukanego niemieckiego dziecka staje się kimś kto spełnia swoje marzenia. I chociaż w pewnym momencie ktoś „podcina mu skrzydła” i chłopiec rezygnuje ze swojej wielkiej pasji to bardzo szybko odkrywa w sobie inną pasję.

Trochę jestem zaskoczona, że tak łatwo się poddał i nie walczył, bo od początku widziałam go w zupełnie innej roli. Ale jak mówi powiedzenie „nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”.

Ta książka to opowieść o rodzinie, o przyjaźni polskiego chłopca z niemieckim, o więzach jakie mogą połączyć ludzi bez uprzedzeń. To również opowieść o miłości, marzeniach i… stracie.

(…) – Fajnie, że się o mnie martwiłeś. Tak naprawdę to nikt nigdy się o mnie nie martwił. Z wyjątkiem ojca, ale on zaraz się wścieka, krzyczy, grozi pasem. Cieszę się, że cię poznałem. (…)

Spokojny, dość nostalgiczny styl jakim pisze Beata Zdziarska sprawia, że książkę czyta się z pewnego rodzaju zadumą.

W fabule autorka pokazuje, że przeszłość nie zawsze można wymazać z pamięci i chociaż jej obrazy się z czasem zamazują, blakną, to bolesne wspomnienia potrafią powracać jak bumerang.

Autorka stworzyła piękną historię, w której dość przypadkowe spotkanie dwójki mocno zranionych przez życie osób sprawiło, że powstała pełna ciepła, miłości i wzajemnego wsparcia rodzina.

Historia bohaterów jest wielowymiarowa, poznajemy trudy i słabości społeczeństwa, które w czasie wojny straciło wszystko i dobra materialne i dach nad głową i bliskie osoby, ale na pogorzeliskach (nie tylko tych dosłownych) życia próbuje odbudować wszystko na nowo.

(…) Miasto-grób i miasto-zmartwychwstanie. W tym mieście żyję, próbując zbudować swoją tożsamość. Nie do końca mi się to udaje. Jestem Niemcem, Polakiem, Gdańszczaninem. Tutejszy, a jednocześnie obcy, niepożądany. (…)

Autorka w fikcję literacką wplata fakty historyczne takie jak wydarzenia polityczne (tu szczególną uwagę zwróciłam na głośną ówcześnie w Gdańsku publiczną egzekucję nazistów, proces gauleitera Alberta Fostera, strajki dokerów w porcie czy chociażby śmierć Stalina).

Bardzo doceniam w książkach to, gdy autorzy w wątek obyczajowy wplatają tło historyczne, bo świadczy to o tym, że autorka/autor bardzo zaangażowała/zaangażował się w pisanie swojej powieści i sporo czasu zostało poświęcone kwerendzie.

Jeżeli lubicie czytać powieści, które wzruszają i angażują emocjonalnie zostawiając na długo ślad w pamięci to myślę, że GDAŃSKA OPOWIEŚĆ zarówno tom I „Chłopiec z ruin” jak i tom II są właśnie takimi lekturami.

Myślę, że oko przyciągają już same okładki, które są moim zdaniem piękne i bardzo kompatybilne z fabułą.

Dziękuję Wydawnictwo Replika za możliwość przeczytania tej książki w ramach współpracy barterowej.